Ölüm, herkesin yüzleşmekte zorlandığı fakat hayatın kaçınılmaz gerçeklerinden biridir. Ölen kişi için fiziksel yaşam son bulurken, geride kalan sevenleri için yas dönemi ortaya çıkar. Ataşehir Psikolojik Danışmanlık Merkezi uzmanları, bu sürecin çocuklar üzerindeki etkilerini sıkça gözlemlemektedir.
Yas, sevilen bir kişinin kaybının ardından oluşması beklenen evrensel bir süreçtir. Bu süreç birçok farklı zorlu duygu ya da düşünceyi beraberinde getirir. Bu süreci yaşayan bir çocuk olduğunda deneyim daha da zorlaşabilir. Ataşehir En İyi Psikolog desteği, bu sürecin sağlıklı atlatılmasında önemli bir rol oynayabilir.
Çocukların Ölüm Kavramını Anlayışı
0-2 yaş:
Bu dönemde bebek yaşanan kaybı doğrudan anlayamaz fakat yas bebeğe bakım veren kişi aracılığıyla yaşanır. Bakım veren aşırı tepki göstermediği müddetçe bebek kaybı anlamaz.
2-5 yaş:
Bu dönem çocuğu ölümü geri dönüşü olan bir kavram olarak algılar. Bu sebeple ölen kişinin ne zaman geleceği ile ilgili sorular sorabilirler. İhtiyaçları karşılanmadığında ölen kişinin yokluğunu hissedebilirler. Ataşehir Pedagog desteği bu dönemde oldukça kritiktir.
6-11 yaş:
Bu yaş çocuğu zaman kavramı öğrenildiğinden ölüm kavramını da anlamaya başlar. Ölen kişinin geri dönmeyeceğini bilir. Birinin ölümüne güçlü duygusal tepkiler verebilir. Ölen kişinin bazı özelliklerini taklit etme davranışları görülebilir. Ataşehir Psikolog Tavsiye & Öneri kaynakları, ebeveynler için yol gösterici olabilir.
11-18 yaş:
Ölümün geri dönüşü olmayan ve tüm canlılarda görülen bir durum olduğunu kavrarlar. Yaşama ve ölüme felsefi bakış açısıyla yaklaşmaya başlarlar. Bu dönemde Ataşehir Psikolog Randevu Al seçeneklerinden yararlanmak faydalı olabilir.
Çocuklarda Sık Görülen Yas Tepkileri
Çocukta görülen yas tepkileri kişiye özgü ve değişkenlik göstermekle birlikte bir kayıp durumunda çocukta görülen şok, inkâr, korku, itiraz, dona kalma, aldırış etmeme, üzüntü, özlem, kaybedilen kişiyi arama, yalnızlık yaşama gibi durumlar normal belirtilerdendir. Çocuklarda yasa karşı gösterilen davranışlar dalgalı olabilir. Gün içerisinde çok kızgın olup ardından üzgünlük yaşayabilirler.
Bununla birlikte çocuklarda kaygı, korku, uyku bozuklukları, öfke patlamaları, suçluluk, içe kapanma, kendini soyutlama, akademik başarıda düşüş, yaşından daha küçükmüş gibi davranma gibi tepkiler de görülebilir. Ataşehir Psikolojik Danışmanlık Merkezi bu tür durumlarda profesyonel destek sunmaktadır.
Çocuğun yaşadığı tüm bu tepkiler yasın olağan seyrinden daha uzun yaşandığında, çocuğun günlük yaşamındaki işlevselliğini bozmaya başladığında ve çocuğun gelişim basamaklarını olumsuz etkilediğinde bir uzmana başvurmak gerekir. Ataşehir Psikolog Fiyatları & Ücretleri hakkında bilgi alarak süreci profesyonel destekle ilerletmek mümkündür.
Kayıp Yaşayan Çocuklara Nasıl Davranılmalı?
Çocuğa neler olduğu ile ilgili anlatmayı ertelemeyin. Haberi verirken sessiz, sakin ve çocuğun kendini güvende hissettiği bir ortamda olmasına dikkat edin.
Çocuğa açıklama yaparken açık ve doğru bilgileri çocuğun yaşına uygun bir dille söyleyin. Haberi vermeden çocuğu buna hazırlayın “Sana annenle ilgili üzücü bir haber vereceğim” gibi.
Ölen kişinin uzağa gittiği, uyuduğu gibi karışıklık yaratan bilgiler vermekten kaçının. Bu durum ölen kişinin geri gelmeyeceğini kavraması açısından önemlidir.
Çocuğun olanlarla ilgili konuşmasına, oyunlar oynamasına, yeniden canlandırmasına veya sorular sormasına zemin hazırlayın.
Çocuğa önemsendiği, onun yanında olunduğu ve bakılacağı konusunda net bilgiler verin.
Çocuklar bu tür olaylarda kendilerini sorumlu tutma konusunda meyilli olabilir. Onlara olanların onların söyledikleri, yaptıkları veya düşündükleri ile ilgili olmadığını açıklayın.
Çocukların cenaze törenlerine katılması olup bitenleri kafasında somutlaştırması için faydalıdır. Fakat çocuk istemiyorsa veya törenden korkuyorsa kesinlikle zorlanmamalıdır.
Çocuğun bu dönemde yakınlık ve güven ihtiyacı artar. Evinde normal düzeni sürdürmeye çalışın. Ataşehir En İyi Psikolog ve Ataşehir Pedagog desteği bu süreçte aileler için oldukça yol göstericidir.
KAYNAKÇA
- Kıvılcım, M., & Doğan, D. G. (2014). Çocuk ve Ölüm. Journal of Turgut Ozal Medical Center, 21(1), 80-85.
- Türk Psikologlar Derneği (2014)-Anne Baba El Kitabı ‘Çocuklarda Yas’.
- Ürer, Emre. “ÇOCUKLARDA ÖLÜM VE YAS ÜZERİNE BİR İNCELEME”. Dini Araştırmalar 20/15-12 (Aralık 2017), 131-140. https://doi.org/10.15745/da.363801.
- Yıldız, A. (2004). ÇOCUK, ÖLÜM VE KAYIP. Balıkesir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 7(12), 125-144.
